09301591070

عمارت کلاه فرنگی

عمارت کلاه فرنگی نوع خاصی از معماری است که در اشکال مختلف ساخته می شود. فرهنگ بزرگ سخن عمارت کلاه فرنگی را ساختمانی سبک و گاه تزئینی در وسط باغ ، پارک یا تفرجگاه ها که برای کارهای تفریحی و یا سرپناه از آن استفاده می شود تعریف کرده است. در لغت نامه دهخدا نیز تعاریف متعددی از عمارت کلاه فرنگی بیان شده است. بنا بر لغت نامه دهخدا عمارت کلاه فرنگی بنائی است که در میان عرصه ( با گنبدی شبیه مخروط ) ساخته شده است. همچنین این لغت نامه عمارت کلاه فرنگی را اطاقکی مسقف که در وسط باغ ها یا کاخ ها برای استراحت و یا در میدان ها برای فروش روزنامه و اغذیه می سازند تعریف کرده است.

در آثار به جای مانده از تاریخ ایران می توان بناهای زیادی را یافت که کلاه فرنگی نام گرفته اند. از جمله این بناها می توان به کلاه فرنگی بیرجند ، شوشتر ، سورمق ، کلاه فرنگی وکیل شیراز ، وکیل اراک ، کلاه فرنگی رشت و کلاه فرنگی شاه طهماسب اشاره کرد. در این مقاله به معرفی عمارت کلاه فرنگی عشرت آباد که در شهر تهران قرار گرفته است خواهیم پرداخت.

عمارت کلاه فرنگی

عمارت کلاه فرنگی عشرت آباد ( کاخ عشرت آباد ) ساختمانی است قدیمی متعلق به دوران قاجار که در شرق تهران ، در میدان سپاه ( میدان عشرت آباد ) ، پادگان ولیعصر ( پادگان عشرت آباد ) قرار گرفته است. عمارت کلاه فرنگی تهران در میان باغ عشرت آباد قرار داشته و دارای کاخ ها و کوشک های پهناور و بزرگی بوده است. همچنین در میانه باغ عشرت آباد حوض ، چشمه و فواره های متعددی وجود داشته که اطراف آن سی خانه کوچک دو اتاقه که در و پنجره های چوبی آن به سوی مرکز حوض باز می شد وجود داشته است. در هریک از این بناها یکی از زنان ناصرالدین شاه قاجار زندگی می کرده است.

به همین دلیل نیز این کاخ بدین نام شهرت یافته است. کاخ عشرت آباد همچون دیگر کاخ هایی که در اطراف شهر تهران ساخته شده بود بیشتر کاربرد تشریفاتی و ییلاقی داشته است. همچنین مراسمات عروسی و تفریحات شاه قاجار در این مکان برگزار می گشته است. این اثر در 23 فروردین ماه 1346 و با شماره 648 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

تاریخچه

عمارت کلاه فرنگی تهران در سال 1291 قمری و پس از بازگشت ناصرالدین شاه قاجار از اولین سفر خود به فرنگ ساخته شد. بنا به دستور وی کاخی بین قصر قاجار ( زندان قصر کنونی ) و باغ نگارستان ( وزارت ارشاد کنونی ) احداث شده و عمارتی چهار طبقه در آن پایه ریزی شد. همچنین همانطور که در ابتدا نیز گفته شد عمارت کلاه فرنگی در میانه باغ عشرت آباد قرار داشته است.

پس از سرنگونی قاجار ، این کاخ و عمارت های داخل آن برای کاربری پادگانی در اختیار شهربانی قرار گرفت و به همین سبب نیز این کاخ را پادگان شهربانی یا پادگان عشرت آباد نام نهادند. جالب آنکه زندان این پادگان نیز با نام زندان عشرت آباد شناخته می شد. زندان عشرت آباد محلی است که آیت الله خمینی پس از رویداد 15 خرداد 1342 ، مدت یک ماه و هفت روز را در آن سپری کرده است. پس از چند سال این پادگان به نیروی گارد پهلوی واگذار گردید.

عمارت کلاه فرنگی و کاخ عشرت آباد تهران یکی از راهبردی ترین تسخیرهایی است که انقلابیون در سال 1357 انجام داده اند. در این دوران بنای کاخ عشرت آباد بسیار آسیب دید به گونه ای که امروزه آثار گلوله های به جای مانده بر دیوارها و بدنه کاخ به وضوح دیده می شود. پس از پیروزی انقلاب ، پادگان عشرت آباد تهران توسط نیروهای سپاه پاسداران مصادره شده و بعدها به نیروهای هوایی سپاه اختصاص یافت. در همین زمان نیز نام این پادگان به ولیعصر تغییر یافت.

بازسازی

همانطور که در ابتدا گفته شد عمارت کلاه فرنگی تهران در سال 1346 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. با این حال به دلیل نظامی بودن این منطقه امکان بازدید ، نگهداری و بازسازی آن در آن دوران وجود نداشت. در حال حاضر از کل مجموعه کاخ عشرت آباد تهران تنها کاخ اصلی برجای مانده است.

هم اکنون امکان بازدید همگانی از عمارت کلاه فرنگی تهران وجود ندارد چراکه محوطه این کاخ در درون پادگان قرار گرفته است؛ با این حال عملیات ساخت گذر صیاد شیرازی در دهه هشتاد خورشیدی زمینه آزاد شدن بخشی از حصار پادگان را فراهم نموده است. به این ترتیب مشاهده کاخ عشرت آباد تهران از خارج از پادگان نیز امکان پذیر شد. با این حال همه در دیدارهای رئیس شورای شهر تهران گفتگوهایی به منظور در اختیار گذاشتن فضا برای بازدید گردشگران و علاقه مندان انجام گرفته است.

همچنین در این دیدارها قرار شد با همکاری نهادهای شهرداری تهران ، سپاه پاسدران و سازمان میراث فرهنگی ، مرمت و بازسازی این ساختمان شروع شده و به عنوان یک گنجینه و موزه درهای آن به روی همگان گشایش یابد. کاخ عشرت آباد تهران و عمارت کلاه فرنگی انواع مختلف هنرهای سده سیزدهم خورشیدی از جمله نقاشی ها ، آینه کاری ها ، مقرنس های زیبا و بخشی هایی از نخستین کاغذ دیواری ها را در خود جای داده است.

مسیرهای دسترسی

عمارت کلاه فرنگی تهران در عشرت آباد ، بزرگراه صیاد شیرازی جنوب ، میدان سپاه ، خیابان خواج قرار گرفته است.
برای اجاره آپارتمان مبله در تهران کلیک کنید

 

منبع: ویکی پدیا

بازکشت به بالا

دیدگاهتان را بنویسید

یک + نه =